Dane kontaktowe - otwórz formularz odblokowania.
Numer użytkownika (1)|
AUTOREM KSIĄŻKI JEST BERNARD PIOTROWSKI.
WSTĘP W ostatnich latach wydatnie wzrosła w naszej historiografii liczba naukowych publikacji omawiających, do dziś jeszcze mało przebadaną, problematykę rozwoju życia kulturalnego i naukowego w III Rzeszy i w krajach przez nią podbitych i oku¬powanych. Pionierskie badania, zwłaszcza nad hitlerowską kinematografią, plastyką i radiofonią, przeprowadził Bogusław Drewniak1. Polskiego germanistę Huberta Orłowskiego zainteresowało życie literackie w III Rzeszy i w jednej z obszernych mo¬nografii omówił jego aspekt polityczno-propagandowy, społeczny i estetyczny2. Niektórymi istotnymi elementami hitlerowskiej polityki kulturalnej w krajach oku¬powanych przez wojska III Rzeszy zajął się Czesław Madajczyk 3. Prace te przynoszą zazwyczaj nowy materiał faktograficzny, obnażając całe nieludzkie oblicze nauki i kultury pod hitlerowską swastyką. Z inicjatywy Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, przy współ¬udziale naukowców polskich i zagranicznych, podjęto w naszym kraju systematyczne badania nad hitlerowską polityką naukowo-kulturalną, w założeniach rasistowską i antyhumanitarną, o treściach zmilitaryzowanych, obliczoną na efekt propagandowy, a przy tym nietolerancyjną wobec innych kultur i cywilizacji. W 1977 r. na międzyna¬rodowym sympozjum w Warszawie podsumowano polskie osiągnięcia w badaniach nad powyższą problematyką, ustalając przy tym dalszy ich program *. Za uzasadnioną uznać można już dzisiaj tezę, że na ziemiach polskich hitleryzm prowadził świadomą politykę niszczenia dóbr kulturowych oraz dorobku naukowego. Dotychczas jednak mało znana jest polityka III Rzeszy wobec nauki i uczonych. Odnosi się to zwłaszcza do życia uniwersyteckiego w Niemczech hitlerowskich i w krajach przez nie okupo¬wanych. W1966 r. ukazał się wprawdzie w Monachium zbiór prac poświęconych życiu akademickiemu w latach faszyzmu, lecz są to raczej luźne refleksje intelektualistów, którym przyszło żyć i tworzyć w III Rzeszy5. W pracach, które się ukazały do 1945 r. (np. E. Y. Hartshorna, A. Wolfa), jak też w najnowszych publikacjach (np. w studiach H. Bleuela, F. K. Ringera) otrzymujemy sporo informacji i ocen dotyczących życia akademickiego w III Rzeszy, lecz brak, jak dotąd, gruntowniejszej monografii o polityce hitlerowców wobec nauki i uczo¬nych6. Praca zachodnioniemieckiego historyka C. Klessmanna obejmuje jedynie as¬pekty nazistowskiej polityki „kulturalno-naukowej" na okupowanych terenach Generalnego Gubernatorstwa7. W polskiej historiografii Maria Banasiewicz, wykorzystując nowe materiały, w je¬dnej ze swych prac wyczerpująco omówiła politykę naukową i oświatową III Rzeszy na polskich ziemiach „wcielonych" do tego państwa. W zarysie dziejów Uniwersytetu Poznańskiego znany badacz problematyki okupacyjnej Czesław Łuczak wszechstron¬nie ukazał tragiczny obraz martyrologii poznańskiego środowiska akademickiego8. Na międzynarodowej konferencji naukowej zorganizowanej w Krakowie w paź¬dzierniku 1979 r., dotyczącej życia uniwersyteckiego na obszarze wpływów państw osi, omówiono różne formy działalności podziemnej wyższych uczelni na terenach okupowanych przez faszyzm niemiecki i włoski oraz ukazano ponury obraz oficjal¬nego faszystowskiego życia akademickiego9. Już po napisaniu prezentowanej pracy, znany polski historyk prawa Henryk Ol-szewski ogłosił obszerne i wartościowe studium o historiografii i zmitologizowanej „ideologii historycznej" w Niemczech, zwłaszcza w III Rzeszy10. W studium H. Olszewskiego znaleźć można także nieco informacji o polityce naukowej i życiu uniwersyteckim lat 1933 -1945 w Niemczech. Niszcząc polskie życie naukowe i akademickie Niemcy zamierzali na terenach okupowanych ukształtować własny model faszystowskiej wyższej uczelni powołanej do „zadań specjalnych" z odrębnym — w odniesieniu do tradycyjnych wzorców — stylem i programem pracy naukowo-badawczej i dydaktyczno-wychowawczej. Jedną z ta¬kich uczelni był działający w okupowanym Poznaniu „wzorcowy", typowo narodo-wosocjalistyczny Uniwersytet Rzeszy (Reichsuniversitat). W pracy zamierzamy przedstawić okoliczności powstania, strukturę organizacyj¬ną, działalność naukową i polityczno-propagandową owej .faszystowskiej uczelni. Na podstawie działalności tego „wzorcowego" uniwersytetu można, chociażby w ogólnych zarysach, wyobrazić sobie funkcjonowanie tego rodzaju wyższych uczelni „po zwycięsko zakończonej wojnie". Omawiając dokładniej dzieje poznańskiego Uniwersytetu Rzeszy można konkretnie i jednoznacznie dowieść jak wysoce nieod¬powiedzialną i antyhumanitarną politykę realizowali uniwersyteccy intelektualiści w III Rzeszy wobec ludności, tradycji kulturalnych i naukowych podbitych państw i społeczeństw. Działalność uczelni tego typu była zupełnym zaprzeczeniem elemen¬tarnych zasad tolerancji naukowej i szacunku dla obcych kultur, często o ogromnym dorobku wypracowanym przez stulecia (np. przez Polskę). Zgromadzony przez nas materiał dowodowy — jak sądzimy — przekonuje, iż odpowiedzialnością za tragiczne skutki i następstwa wojny, głównie w sferze kultury i nauki społeczeństw okupowanych i zniewolonych, należy obarczyć niemiecką inte¬ligencję. Ludzie z uniwersyteckimi dyplomami i stopniami, częstokroć z poważnym do¬robkiem badawczym, w sposób zupełnie świadomy i systematyczny, z iście niemiecką gruntownością i pedanterią, bez moralnych skrupułów i hamulców, przygotowywali latami oraz urzeczywistniali w praktyce plany i programy biologicznego, ekonomicz¬nego i duchowego wyniszczenia wielowiekowego dorobku narodów europejskich, traktowanych jako „niższe rasowo". O działalności Uniwersytetu Rzeszy w Poznaniu, jak dotąd, mamy opracowania krótkie i ogólne, i to zarówno w polskiej, jak w niemieckiej historiografii11. W przed¬stawionej pracy zamierzamy natomiast ukazać jak najbardziej wszechstronny obraz działalności i funkcjonowania tej pseudouczelni, na możliwie szerokim tle nazi¬stowskiej polityki w stosunku do nauki. Korzystaliśmy głównie z akt archiwalnych — z mocno przetrzebionych zespołów Archiwum Uniwersyteckiego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (łącznie kilka¬dziesiąt, o różnej objętości teczek), nadto z działu rękopiśmiennego Biblioteki Głównej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (szczególnie materiały ze spuścizny R. Witt-rama), z akt Instytutu Zachodniego oraz Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Poznaniu (zespół namiestnika Rzeszy Greisera). Dokumentacja archiwalna przedstawia więc różną wartość badawczą, często są to materiały bezkrytycznie ukazujące życie akademickie wspomnianej uczelni. Więk¬szą wagę dokumentacyjną mają teczki personalne poszczególnych profesorów i ad¬ministratorów Reichsuniversitat. Znaczenie opiniodawcze i wartościujące mają prace naukowe i publicystyczne pracowników tegoż uniwersytetu. Z wyjątkiem pamiętnika prof. Yossa, skromnie przedstawiają się materiały wspomnieniowe, tak niezbędne do pokazania kulisów życia tej uczelni. Żyjąc po wojnie w RFN profesorowie z tego „brunatnego uniwersytetu" (np. R. Wittram, W. Conze, H. Ludat i wielu innych) z uzasadnionych powodów woleli przemilczeć niechlubne lata entuzjazmu twórczego i swych dokonań, tak przecież kolidujących z elementarnymi zasadami etyki uczonego. Dlatego też w prezentowanej pracy staraliśmy się możliwie bezstronnie przekazać wiedzę i prawdę — tragiczną niekiedy w swej wymowie — o roli i funkcji, jaką nie¬mieccy intelektualiści uniwersyteccy spełniali na okupowanych terenach „tysiąclet¬niej" hitlerowskiej Rzeszy. INDEKS NAZWISK Ackermann Otto 103 Braun Maximilian 68 Adorno Theodor W. 19 Brauner Heinz 121 Andreas Willy 91 Brauning Rudolf 123 Anrich Ernst 22 Brenneisen Reinhold 124, 125, 126, 134, 135, Arbusow Leonid 93 145 Arro Elmar 106 Breyer Hans Joachim 65 Aubin Hermami 92, 98 Breysig Kurt 90 Brinkmann C. 116 Bach A. 73 Broemser Philipp 18 Bach Sebastian 106 Bukac Peter 70 Backe Christian 106 Burgener E. 122 Baeumler Alfred 15, 48, 49, 84 Burton H. 116 Ballerstedt K. 119, 142 Banasiewicz Maria 6, 17, 30 Carspecken Ferdinand 76 Bartoszewski Władysław 24 Carstens Peter Johann 39, 40-42, 45, 54, 70, Baumann G. 18 134, 139, 140, 141 Baumgart Jan 25 Casper C. 122 Bartholomeyczik Horst 152 Cassirer Ernst 14, 19 Becker Erich 148 Chodera Jan 101 Beethoven Ludwig van 107 Chodorowski Jan 114 Behrens Ewald 111, 112 Clasen K. H. 109 Benz Rudolf 48 CIauss Ludwig Ferdinad 61, 78 Berenstein T. 64 Coblitz Wilhelm 147 Bergstrasser Arnold 19 Conze Werner 8, 92, 95, 96 Beyer Hans Joachim 81, 82, 83, 92 Coulon 149 Bieberbach Ludwig 154 Cramer 149 Bismarck Otto von 24, 41, 62, 102 Curtius Ernst Robert 9 Bittner Konrad 68, 69, 70 Czajka Willi 65 Bleuel Hans Peter 5, 13, 16, 47, 48 Czubiński Antoni 47 Bloch Ernst 19 Blohm Georg 139, 141, 142, 143, 145, 158 Błachowski Stefan 28 Dahms Friedrich 156 Boehm F. 123, 145 Dannbeck Siegmund 147 Boehm Max Hildebert 14, 71, 81, 83, 91, 92 Darre Richard Walther 62, 136, 137 Bodwadt TJmma Uwe 154 Dehio Georg 108 Borakmann Heinrich 19 Demel 140 Bossowski Józef 28 Dettlof Szczęsny 28 Bracher Karl Dietrich 11 Dietrich Otto 11, 16, 81 Brackmann Albert 102, 118 Dietzel C. 21 Brauchitsch Walther von 53 Dix A. 114 Dmowski Roman 97 Dobrowolski Benon 29 Dolezalek A. 55 Doubek Franz A. 101 Drewniak Bogusław 5, 24 Droescher O. 122 Dwinger Erich Edwin 103 Eckert K. 53 Eckle Christian 79 Eggers Friedrich 135 Eickstedt von E. Frh. 78 Einstein Albert 13 Eisenbach A. 64 Emmerich B. Walther 61, 71, 122 Endcrwitz 76 Engel Carl 86 Engel W. 86 Enke 156 Eucken Walter 116 Faust August 48 Fest Joachim Carl 13 Fiedor Karol 47, 53, 86 Fischer Eugen 15, 63 Flosky 29 Forssmann Julius 93, 104 Forstreuter Kurt 92 Franek James 13 Frank Hans 65-67, 71, 90, 111, 112, 122, 147, 148 Frank Herbert 139 Frank Walter 13, 91 Freier Alfred 119 Freud Sigmund 14, 19 Frey Dagobert 111, 112 Freyer Hans 16, 81 Freymann Walther E. G. 84 Friederichs Karl 140 Friedrichsen Max 118 Fritz Heinz 151 Fromm Erich 19 Fryderyk II 41, 62 Fuchs K. H. 27 Funk Waltiier 124 Gaerte W. 86 Gattung Heinrich 65, 66 Gauch H. 63 Gauguin Paul 107 Geisler Walter 42, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 136, 158 Ginhard 108 Gleisberg Walther E35, 140, 141 Goebbels Joseph Paul 11, 25, 37, 53, 63, 83, 96, 107 Goerlitz Theodor 150, 151 Goodmann Theodor 69, 70 Goring Hermann 143 Graul Hans 123 Greiser Arthur 7, 24, 30, 32, 33, 35, 36, 37, 38, 39, 44, 55, 66, 70, 73, 89, 92, 94, 99, 100, 102, 123, 126, 127, 138, 143, 148, 151, 154, 156, 157, 158 Gross Walter 49 Grossmann Hans 157 Groth Paul 74 Grubner R. 108 Gumbel E. J. 15 Giinther Hans F. K. 61, 81 Giinther J. 80 Giinther Otto 76 Haber Fritz 13 Haller Johannes 91 Harms Hans Joachim 62 Hartshorne Eduard Yarnak 5, 6, 84 Haselblatt W. 128 Hasse H. 154 Haushofer Karl 14, 90, 129 Hayn F. 62 Heiber Helmut 91 Heidegger Martin 14, 15 Heinitz W. 105 Hellmann Manfred 72 Hennemann Gerhard 153 Herder Johann Gottfried 35, 69, 72 Hess Rudolf 61 Heyse Hans 17 Flildebrandt Willi 137 Hilferding Rudolf 19 Himmler Heinrich 30, 128, 138 Hindenburg Paul von 62 Hippius Rudolf 79, 80, 145 Hitler Adolf 10, 13, 15, 16, 17, 20, 30, 31, 33, 34, 36, 37, 38, 41, 47, 49, 50, 51, 61, 90, 91, 108, 154 Hofmeister H. 99 Hoppe Willy 40 Huber Ernst Rudolf 146 Huber Hans 18, 78 Huger H. 106 Humme] Otto 41, 117, 118, 126, 145, 149 Ipsen Gunther 81 Ischreyt Heinz 103 Isenbern Gerhard 26 Itteobach Max 79 Jaensch Erich Rudolf 10, 14, 48, 51, 77 Jahn Martin 88 Jahnke Hans 54 Jaspers Karf 9 Jażdżewski Konrad 89 Jedlicki Marian 29 Jendykiewicz Józef 157 Jensen Scverin 70, 88 Jungandreas Wolfgang 99, 100 Jungfer Wiktor 98, 126 Kalandyk SLanisław 28, 29 Kaiisch Johannes 7 Kaller Adolf J 54 Karol Wielki 91 Karpińska Aleksandra Kazimiera 89 Kasiske Karl 92 Kersten Walter 87, 89 Kettenacker L. 22 Keyser hrich 87, 92, 122 Kindermann Heinz 101, 102 Kiparski Valentin 68 Kircher W. 105 Kirschenstciner Georg 48 Kittl Gerhard 63 Klein E. 116 Klessmann Christian 6, 30 Kletzl Ollo 109, 110, Ul, 136 Klich Edward 28, 29 KHnnert Ernst 48 KJonne A. 51 Kiumberg Wilhelm 120 Kłąb Halina 152 Koch Hans 121 Koch W. H. 106, 145 Kock 126 Kokoschka Oskar 107 Koilwitz Katze 107 Konig K. H. 142 Kdnig R. 13 Kopernik Mikołaj 62 Koppe Wilhelm von 30, 56, 57 Kordes Ernst 133 Korth 99 Kossinna Gustav 85, 87, 88 Kossmann Eugen Oskar 136 Kostrzewski Józef 26, 29, 85, 86, 87, 89 Kótzschau Karl 155 Kowalenko Włodzimierz 29 Kraft Adolf 101 Krannhals Dettlef 116, 122 Krasuski Jerzy 85 Krauch C. 153 Krause G. 104 Krieck Ernst 10, U, 12, 48, 50, 51, 84, 98 Kroelreutter Otto 146 Kroger Car! 154 Kroger Erhard 34 Krupka Wolfram 103 Kuhnemann Eugen 32 Kuhnt 55 Kułak Teresa 131 Kunowski Karl von 140 La Baume Wolfgang 86, 87 Labuda Gerard 85 Lagarde Paul de 49, 90 Langbehn Julius 49, 88 Lasch Karl 147 Lattermann Alfred 26, 46, 62, 94, 95, 98 Laubert Manfred 92, 143 Leers Johann von 137 Lehmann E. 74 Leibbrandt H. 58 Lenard Philipp 153 Lent F. 18 Lenz Wilhelm 65, 93 Lersch Philipp 77, 78 Lewin Rudolf 125 Liebermann Max 107 Linden W. 101 List Fryderyk 115 Lit! Theodor (2, 48 Lochner Rudolf 77 Loeffler Lothar 72 Loesch Karl C. von 83, 84, 91 Liick Kurt 26, 27, 28, 30, 92, 98, 144 Ludat Herbert 8, 25, 70, 92, 96, 97, 98 Liidecke H. 115 LUdtke Franz 101, 102, 103, 127 Luthgen E. 13 Łuczak Czesław 6, 24, 27, 29, 116, 118, 126, 127, 140 Mackensen Liitz 75, 99, 100 Madajczyk Czesław 5, 19, 23, 24, 65, 127 Makowski Wacław 147 Mannhardt Johann Wilhelm 14 Mannheim Kar! 14, 19 Mannsfeld Wilhelm 140, 141 Marcuse Herbert 14, 19, 81 Marczewski Jerzy 128, 138, 143 Markhof K. 127 Marąuardt Johann 106 Maschke Erich 86, 87, 92 Masuhr H. 78 Mauer E. 128 Maul Wilhelm 57 Maurach Reinhardt 66, 150 Mayer Herbert 154 Meder Walter 151 Meewes Karl-Heinz 157 Mehlhorn 149 Meinhold Hellmuth 122, 123 Meisner Moris S. 151 Mende Gerd von 60, 66, 67 Meyer Heinz 148, 155 Meyer K. 18 Meyer Rudolf 133 Meyer-Heitling Konrad 52, 128, 138 Michael K. 121 Michalelis C. 14 Michelin H. 14 Mickiewicz Adam 102 Mikiejski Piotr 156 Mikulski J. 155 Moczarski Zygmunt 28 Monje Manfred 135, 158 Morgenroth A. 106 Moser H. J. 105 Mudrak Edmund 74, 75 Miiller P. 99 Muller Walter 63, Miiller Wilhelm 153, 154 Myllyniemi A. S. 23, 65 Nadler Josef 101, 102 NapoJeon 93 Neumann Franz 19 Neumann Friedrich 15 Neumann F. W. 67 Neumann H. 13 Niemann Johannes Wernet 147 Nietzsche Friedrich 49 Niklewski Bronisław 27, 42 Nolde Emil 107 Nolte E. 13 Nowakowski Kazimierz 28 Oberlander Theodor 119, 120, 121 Ohanowicz Alfred 28 Olszewski Henryk 6, 11, 15, 17, 47, 61, 62, 63, 71, 84, 85, 91, 92, 96, 146 Oppenheimer Franz 19 Orłowski Hubert 5, 99, 101 Osenberg W. 125 Paczkowski Romuald 28, 29 Palcuch Valentin 103 Paprocki Franciszek 7, 35 Paszko-Góring E!sa 106 Paul Gustav 90 Pawłowski Stanisław 28, 29, 133 Penck Alfred 128 Pensold Alfred 156 Pelersen Car] 88, 91 Petersen Ernst 86, 87, 88 Petersen Otto von J 03 Pfanschmidt M. 126 Pfeffer K. H. 71 Pfitzner Josef 69 Piasecki Eugeniusz 29 Picasso Paul 107 Piłsudski Józef 97 Piotrowski Bernard 7 Plessner Hellmuth 19 Pleyer Kleo 91 Pleyer Wilhelm 102 Poljakow Leon 154 Pollock Franz 19 Popper Kar] 14, 19 Pospieszalski Karol 7, 147, 156 Rabl Kurt O. 148 Radig Wemer 89, 90 Rantzau Otto Graf zu 17 Ratajski Cyryl 28 Rau K. 78 Rauch Georg von 98 Recke Wilhelm 87 Reichenkron Gunther 104 Reimer R. W. 52 Reinefarth Heinz 127, 144 Reinerth Hans 86 Ren Fritz 145, 149, 151 Richthofen Bolko von 86 Ringcr F. K. 5 Ritterbisch Paul 19 Rommel Erwin 52 Rosenberg Aifred 10, II, 12, 16, 18, 19, 20, 33. 37, 59, 61, 62, 64, 65, 67, 80, 86, 88, 89, 90, 91, 94, 10!, 107, 155 Rosenkranz Otto 1 32 Ross Friedrich 119, 122 Rothacker Erich 14, 90 Rothfels Hans 19 Różycki Stanisław 7 Rudershausen Julta 119 Rudnicki Mikołaj 26, 29, 51 Ruge A. 16 Rust Bernhard 12, 16, 17, 18, 20, 22, 38, 39, 76, 84 Rutkowski A. 64 Ryszka Franciszek 146 Salie K. 6! Salomon Gottfried 19 Sauer Wilhelm ii Schechtl Edward 27 Scheef Gustav Adolf 51, 52, 55 Scliemartn Ludwig 61 Scherberger Richard 22 Schieder Theodor 92 Schirach Baldur von 50 Schrnid Hans S. 107 Schmidt H. Th. 121 Schmidt Otto 73 Schmitt Car! 22, 146 Schneeweiss Edmund 76 Schneider Guido 141 Schneidler Oswald 118 Scholz Robert 108 ■ ScbÓndorff Friedrich 150 Schopke Karl 137 Schoft Richard 150 Schroop Gerhard 141 Schroth Gabriela 54 Schubert Else von 104 Schuberl Franz 106 Schulz Robert 89 Schultz Bruno 66 Schultz Gerhart 11 Schultze-Naumburg Paul 107 Schiirmann E. 16 Schwaim Hans 7.1, 72 Schweitzer A. 116 Scupin Hans-Ulrich 136, 151 Scurla Herbert 48, 49 Secraarin Otto 70 Seraphim Hans Jiirgen 117, 121, 137 Seraphim Peter Heinz 64, 66, 91, 116, 117, 118, 119, 120 Sieber Eugen 117 Sielmann Burchard 98 Sivers von Erik 117, 126, 145, 148 Sobczak J. 35 Somin W. O. i 4 Sommerfeldt Josef 65 Spamer Adolf 72 Specht F. 18 Speer Albert 46 Speide! 135 Spohr Edmund 23, 155 Springer Eduard 48 Stamm Johannes 157 Stankicwicz Witold 24 Stark johannes 153 Stavenhagen Kurt 81, 136 Stein Heinrich Friedrich Karl vom 62 Steinacker Harold 91 Steller Walther 72 Stelniachowska Bożena 73, 74, 75, 76 Stoch J. 143 Stoki GUnther 121 Stone S. 15 Strcicher Julius 63 Streit Hans 29, 31, 32, 33, 38, 42, 44, 55, 56, 80, 134, 140 Studencki Stanisław 10, 61 Stwosz Wit 111 Swinzow-Adler 70 Szołdrstta Halina 24, 28, 140, (43, 157 Taube A. von 93 Taylor Edward 28 Thalheim G. 92 Therstappen J. 105 Thierfelder F. 99, 104 Tintelnot Hans 111 Tjetjen Claus Heinrich 154 Treitschke Henrich von 90 Tyc Teodor 150 Tymieniecki Kazimierz 28 Tyrowicz Stanisław 81, 84 Vaatz A. 121 Vahlen 39, 40 Va1entin Veit 14, 19 Velazquez Diego 107 Vetter Walther 106 Voigt Gerd 7, 149 Volz Wilhelm 72, 130 Voss Hermann 8, 135, 136, 137 Wachtter Fritz 16 Waegner 59, 60 Waga Tadeusz 89 Wagemann E. 121 Wagner Ryszard 105 Wahler M. 73 Walczak Antoni W. 85 Walther Andreas 81 Walz Gustav Adolf 150 Wąsowicz Józef 131 Weber Adolf 149 Wecker Friedrich 62 Weigert H. 107 Weinreich M. 63 Weise G. 86, 87 Weise Georg 108 Wendel Adolf 63 Wentscher W. 62 Wertheimer Max 19 Widajewicz Józef 29 Willing W. 16 Winiarski Bohdan 28 Wirth A. 91 Wischniewski Friiz 119 Witkowski Józef 28 Wittek Erhard 103 Wittram Reinhard 7, 8, 32, 34, 35, 40, 57, 59, 60, 66, 67, 68, 70, 73, 74, 77, 81, 82, 88, 92, 93, 94, 95, 96, 98, 110, 130, 149 Wojciechowski Zygmunt 28 Woif A. 5, 6 Wolf Heinrich 61 Wolff-Powęska Anna 128, 129 Woroch Michał 156 Woyke 29 Wróblewski Tadeusz S. 67 Wrzosek Adam 29 Wulff Josef I 54 Wundt Max 14 Wiirdinger 1 50 Zakrzewski Z. 89 Zelm Ellinor 70 Ziegfefd A. H. 92 Ziegler Matthes 72 Ziegler Wilhelm 91 Zimmel Franz 118 Zinn Kurt 70 Znaniecki Florian 81 Zocli W. i 38 Żak Jan 85 SPIS TREŚCI Wstęp 5 I. Uniwersytety w III Rzeszy 9 II. U źródeł powstania Uniwersytetu Rzeszy w Poznaniu 24 III. Dylematy młodzieży akademickiej . 47 IV. Nauki społeczne w służbie faszystowskiego „nowego porządku" . . 59 V. Nauka dla potrzeb hitlerowskiej gospodarki, prawa i medycyny . . 114 Wnioski 160 Indeks nazwisk 163 Im Dieoste des Rassismus und des Unrechts. Die „Reichsuniversitat" Posen (1941 - 1945) (Zusammenfassung) 169 WIELKOŚĆ 24X17CM.MIĘKKA OKŁADKA,LICZY 174 STRONY+17 ILUSTRACJI/ZDJĘĆ/. STAN :OKŁADKA DB,STRONY SĄ POŻÓŁKŁE,NIEWAŻNE PIECZĄTKI,POZA TYM STAN W ŚRODKU DB/DB+ . KOSZT WYSYŁKI WYNOSI 8 ZŁ - PŁATNE PRZELEWEM / KOSZT ZRYCZAŁTOWANY NA TERENIE POLSKI,BEZ WZGLĘDU NA WAGĘ,ROZMIAR I ILOŚĆ KSIĄŻEK - PRZESYŁKA POLECONA PRIORYTETOWA + KOPERTA BĄBELKOWA / . WYDAWNICTWO NAUKOWE UAM POZNAŃ 1984 NAKŁAD 2000 EGZ.!!!. INFORMACJE DOTYCZĄCE REALIZACJI AUKCJI,NR KONTA BANKOWEGO ITP.ZNAJDUJĄ SIĘ NA STRONIE "O MNIE" ORAZ DOŁĄCZONE SĄ DO POWIADOMIENIA O WYGRANIU AUKCJI. PRZED ZŁOŻENIEM OFERTY KUPNA PROSZĘ ZAPOZNAĆ SIĘ Z WARUNKAMI SPRZEDAŻY PRZEDSTAWIONYMI NA STRONIE "O MNIE" NIE ODWOŁUJĘ OFERT KUPNA!!! ZOBACZ INNE MOJE AUKCJE ZOBACZ STRONĘ O MNIE ![]() |
Powyższy cytat pochodzi ze strony: http://allegro.pl/item2060261367.html