Dane kontaktowe - otwórz formularz odblokowania.
Numer użytkownika (1)|
AUTOREM KSIĄŻKI JEST KONSTANTY TUROWSKI.
TREŚĆ Z TYLNEJ OKŁADKI: Konstanty Turowski (4 IX 1907—5 IV 1983). społeczny działacz kato¬licki o żarliwej pasji społecznej i nieugiętym charakterze, publicysta, dziennikarz. Studia w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim 1929—1933. W t>in czasie prezes koła lubelskiego SKMA „Odrodzenie", wiąże się z ruchem robotniczym, twórca Chrześcijańskiego Związku Młodzieży Pracującej „Odrodzenie" i Chrześcijańskich Uniwersytetów Robotni¬czych, wiceprezes lubelskiego i od 1935 prezes krakowskiego okręgu Chrześcijańskich Związków Zawodowych, później członek /ar/adu głów¬nego CliZZ. Współtwórca miesięcznika „Nurty", publikuje na łamach „Prądu", ..Frontu Pracy", „Odrodzenia", „Przeglądu Powszechnego", ..Przewodnika Społecznego". Od 1935 dziennikarz w dzienniku „Głos Narodu" w Krakowie. Porucznik w kampanii wrześniowej 1939, potem w niewoli w obozach jenieckich. Od lutego 1945 w Krakowie, współuczest¬niczy w powołaniu do życia „Tygodnika Powszechnego", później zostaje asystentem polityki społecznej w KUL. Od czerwca 1945jeden z sekretarzy generalnych Stronnictwa Pracy, od grudnia 1945 poseł do Krajowej Rady Narodowej z ramienia SP. do czasu złożenia mandatu po zawieszeniu stronnictwa pr/c/ Karola Popicia (wrzesień 1946). Publikuje w „Tygod¬niku Warszawskim". „Odnowie" — organie SP, „Tygodniku Po¬wszechnym'. W 1948 ska/.any na 15 tat pozbawienia wolności, w 1956 zwolniony i zrehabilitowany. Redaktor „Zeszytów Naukowych" KUL i dy¬rektor wydawnictw Towarzystwa Naukowego KUL (1957-1973). W 1968 uzyskuje doktorat w KUL. /nów publikuje w „Tygodniku Powszechnym", a także w „Więzi", „Chrześcijaninie w Świecie". „Przewodniku Kato¬lickim". Inicjator, sekretarz redakcji i współautor „Historii katolicyzmu społecznego w Polsce" (ODiSS 1981). Współautor przygotowywanego do druku „Słownika biograficznego katolicyzmu społecznego". Autor „Histo¬rii SKMA "Odrodzenie"". Członek założyciel Klubu Inteligencji Katolic¬kiej w Lublinie (1976) oraz Polskiego Związku Katolicko-Społecznego (1981). W tatach 1980-1981 upowszechnia katolickie nauczanie o związ¬kach zawodowych. Przewodniczył gronu zaufanych osób rozważających problemy społeczne z Prymasem Polski kard. Stefanem Wyszyńskim, współorganizatorem Dni Modlitw „Odrodzenia" na Jasnej C;órze. Odzna¬czony orderem papieskim „Pro Ecclesia et Pontifice". Laureat nagrody ODiSS 1978. WSTĘP Autor nie jest zawodowym historykiem, lecz dziennikarzem, publicystą. To wyjaśnienie wydaje sit; konieczne, ponieważ zdaje on sobie sprawę, że zadanie, którego się podjął, jest na miarę doświadczonego historyka. Nie będąc nim, mógł stworzyć dzicio niedoskonałe, budzące zastrzeżenia zawodowych historyków. Gdy autor kończył swą pracę w lutym 1979 roku, nie było w Polsce opublikowanej historii ruchu chrzęści jańsko-demokratycznego, choć wydana dopiero w roku 198 I Historia katolicyzmu społecznego w Polsce 1832-1939, ' była autorowi znana w maszynopi¬sie. Stanowi ona jednak szeroko ujęty przegląd myśli i działalności społecznej w Polsce, pozostających pod wpiywem ideologii chrześcijańskiej, a więc wielu nurtów i form działania. Natomiast Historia ruchu chrześcijańsko-demokratycznego prezentuje nurt chrześcijańsko-demokratyczny, który się ostatecznie wykrystalizo¬wał w formie Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji, a następnie - po połączeniu jej z Narodową Partią Robotniczą - Stronnictwa Pracy. Co skłoniło do napisania tego dzieła? Autor, związany mocno od młodych lat z ruchem chrześcijańsko-społecznym, biorąc czynny udział w działaniu i w propagowaniu jego ideowych założeń, postano¬wił udostępnić społeczeństwu jego historię. Zadanie to potraktował jako jeden z głównych obowiązków życiowych, pamiętając, jak bardzo odczuwał brak takiej historii w swej praktycznej działalności społecznej, politycznej i publicystycznej. Nadto uderzał go fakt, że wielu historyków, pracując nad syntezą dziejów Polski, pomijało ruch chrześcijańsko-społeczny, może głównie ze względu na brak mono¬graficznych opracowań2. Wyjaśnienia wymaga kilka spraw. Pierwszą z nich stanowią nazwy, terminy, a co za tym idzie i tytuł pracy. Pojawiają się w niej określenia: ,,ruch chrześcijańsko-spo¬łeczny", „ruch katolicko-spoleczny", „ruch chrześcijańsko-demokratyczny". Dwa pierwsze obejmują programy i działania oparte na inspiracji religijnej, chrześcijań¬skiej, katolickiej, a jeszcze ściślej - na nauce społecznej Kościoła katolickiego. Terminy te używane są zamiennie, jakkolwiek ruch chrześcijańsko-społeczny obej¬muje także ruchy inspirowane przez inne wyznania chrześcijańskie. Określenie „ruch katolicko-społeczny" upowszechniło się w naszym kraju szczególnie od czasu ukazania się encykliki Piusa XI Ouadragcsimo annow 1931 roku. Bardziej szczegółowego rozpatrzenia wymaga określenie „ruch chrześcijańsko-demokratyczny" czy „demokracja chrześcijańska". Inicjatywy chrzęścijańsko-spo-łeczne pojawiły się na przestrzeni całego wieku XIX podczas gdy stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji raczej po ogłoszeniu w 1891 roku encykliki Rerum novarum 4. Po raz pierwszy nazwy „chrześcijańska demokracja" użył ks. A. Pottier (1849-1923), uczony beligijskis. 18 stycznia 1901 roku ukazała się encyklika Leona XIII Graves de communi6. Papież omówił w niej społeczną działalność katolików wśród mas ludowych. Działalność ta - jak stwierdził - początkowo nie miała nazwy. Z czasem pojawiło się określenie „socjalizm chrześcijański", ale termin ten słusznie, zdaniem Leona XIII, poszedł w zapomnienie. Spośród innych nazw, jakich używano — „chrześcijańska akcja ludowa", „akcja chrześcijańsko-socjalna", „demokracja chrześcijańska" -Papież skoncentrował swą uwagę na tej ostatniej, często przez katolików używanej, ale budzącej też ostre sprzeciwy. Dlatego Leon XIII uznał za konieczne sprecyzowa¬nie, jaką akcję należy określać mianem chrześcijańskiej demokracji. Ma ona mieć za podstawę zasady wiary Bożej, aby zmierzając do dobra warstw najniższych doskona¬liła też dusze. Nie należy przeto nadawać jej charakteru czysto politycznego. Ma ona - zdaniem Papieża - wyrażać tylko dobroczynną działalność chrześcijańską na rzecz ludu. Przez działalność polityczną Papież rozumie przedkładanie jednej formy rządu nad drugą. Wówczas występowały głównie dwie formy rządów: republikańska i monarchistyczna. Wśród katolików byli zwolennicy zarówno republiki, jak i mona¬rchii. Określenie „chrześcijańska demokracja", według zwolenników monarchii, miało oznaczać wypowiadanie się tylko za republikańskim systemem rządów. Tymczasem, w dążeniu do poprawy sytuacji klas pozbawionych własności, nie jest istotna forma rządów, gdyż akcję tę można prowadzić w każdym systemie politycz¬nym. Za „demokracją chrześcijańską" nie ukrywa sią też ~- zdaniem Papieża -dążność do nie posłuszeństwa czy też oporu władzy prawowitej. Ks. Antoni Szymański, najwybitniejszy teoretyk katolickiej nauki społecznej w Polsce w okresie do II wojny światowej (zm. 1943), dał taki komentarz: Demokracja chrześcijańska nie może uprawiać polityki zmierzającej do zmiany form rządu lub do konhcznego wprowadzenia republiki, nie może wymagać od swych członków takiego lub innego credo politycznego. Dodał jednak, że demokra¬cja chrześcijańska może używać polityki jako środka do przeprowadzenia swoich celów, a to dlatego, że państwo bierze coraz szerszy udział w normowaniu stosunków pracy i może się przyczyniać do poprawy losu świata pracy. Na poparcie swej tezy przytoczył wypowiedzi Leona XIII, nakładającego na katolików obowiązek zajmo¬wania się sprawami publicznymi7. Z czasem nieporozumienia powstałe na tle interpretacji pojęcia chrześcijańskiej demokracji minęły. Powstające stronnictwa chrześcijańsko-demokratyczne miały charakter polityczny, ponieważ dążyły do przekształcenia życia politycznego swoich krajów na zasadach chrześcijańskich K. Encyklika Piusa XI Quadragesimo anno umocniła te tendencje, gdyż zdawała się wskazywać na konkretny, uniwersalny ustrój społeczno-polityczny, będący wyrazem myśli społecznej kościoła. Został on określony jako „korporacjonizm chrześcijański". Dalszy rozwój myśli społecznej Kościoła, potwierdzony przez encykliki społeczne Jana XXIII, Pawła VI i Jana Pawła II, nie poszedł w tym kierunku, wskazując na pluralizm rozwiązań społeczno-politycznych, zgodnie z zasadami chrześcijańskimi, rozwiązań uzależnionych od potrzeb czasu i miejsca. Dlatego też programy stronnictw chrześcijańsko-demokra¬tycznych w różnych krajach różnią się od siebie i ulegają ewolucji. Nie przeszkadza im to współpracować ze sobą, wymieniać doświadczenia lub zajmować wspólnie stanowisko jako Światowa Unia Stronnictw Chrześcijańsko-Demokratycznych (Union Mondial Democrate Chretienne) 9. Druga sprawa dotyczy podziału historii ruchu chrześcijańsko-demokratycznego na okresy. Całość materiału ujęta jest w osiem rozdziałów. Rozdział I poświęcono przejawom myśli i działalności społecznej, jaka wystąpiła w twórczości emigracji okresu międzypowstaniowego (1832—1864), a która rodziła się między innymi z inspiracji chrześcijańskiej. Autor, podobnie jak niektórzy badacze tego okresu, dopatruje się w niej pragenezy ruchu chrześcijańsko-społecznego 10. Rozdział ten zawiera również krótką charakterystykę położenia społeczeństwa polskiego w po¬szczególnych zaborach oraz pojawienie się nowych kierunków politycznych po powstaniu styczniowym. Autor jest przekonany, że to wprowadzenie ułatwi Czytel¬nikowi, przynajmniej nie najlepiej znającemu historię tego okresu, zrozumienie warunków, w jakich rodziła się myśl i działalność chrześcijańsko-demokratyczna. W rozdziałach II-IV autor starał się pokazać wszelkie inicjatywy podejmowane zarówno w zakresie myśli programowej, jak i działalności o charakterze chrześcijań-sko-społecznym we wszystkich trzech zaborach. Możliwie jak najbardziej szerokie potraktowanie tego tematu zostało podyktowane faktem, iż z tych inicjatyw narodził się ruch chrześcijańsko-demokratyczny na progu niepodległości państwa polskiego. Rok 1864 jest raczej symboliczną datą, skoro konkretne działania chrześcijańsko-społeczne zaczęły się pojawiać dopiero w kilkanaście lat po powstaniu styczniowym. Wyodrębnienie następnej części historii ruchu (rozdziały V, VI), zaczynającej się od roku 1918, ma swe uzasadnienie w powstaniu państwa polskiego, a w nim Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji (PSChD), obejmującego dzia¬łalnością względnie cały obszar kraju. Od października 1937 roku zaczyna się nowy okres w rozwoju ruchu (rozdział VII). Z połączenia ChD i NPR powstało Stronnic¬two Pracy (SP) i działało przez cały okres okupacji do lipca 1946 roku, kiedy to nastąpiło zawieszenie jego działalności, skoro okazało się, iż kontynuowanie jej było niemożliwe (rozdział VIII). Nie może osłabiać tego faktu dalsze istnienie partii pod nazwą SP do 1950 roku, kiedy to pozostali nieliczni jego członkowie weszli do Stronnictwa Demokratycznego (SD), ponieważ odłam ten ani nie utożsamiał się, ani nie miał nic wspólnego z ruchem chrześcijańsko-demokratycznym. Trzecia sprawa to baza źródłowa. Opracowanie historii ruchu chrześcijańsko-de- mokratycznego było bardzo utrudnione z powodu braku prac monograficznych. Z wykazu cytowanych źródeł widoczne jest ich ubóstwo. Niepowetowaną stratą jest zniszczenie w czasie okupacji wielu ważnych źródeł, na przykład całe archiwum naczelnych władz PSChD spaliło się w getcie warszawskim. Autor miał ułatwione zadanie, jeśli chodzi o charakterystykę ogólnopolityczną kraju, ponieważ mógł się oprzeć na autorytetach w dziedzinie historii Polski. Co się tyczy historii ruchu, starał się wykorzystać dane archiwalne, czasopisma rejestrujące wszelkie przejawy działal¬ności stowarzyszeń chrzęści jańsko-społecznych, broszury, programy i statuty, pa¬miętniki, dokumenty opublikowane, opracowania drukowane, nawet gdy zawierały tylko wzmianki o ruchu, wywiady z działaczami. Źródła cytowane w przypisach oraz podane w wykazie świadczą o ich obfitości. Dlatego autor wstrzymuje się od ich omawiania we wstępie, niekiedy tylko ustosunkowując się do poszczególnych pozycji w toku ich cytowania. Niektóre pozycje książkowe dotyczące PSChD w okresie dwudziestolecia omawia H. Przybylski, który też narodzinom ChD i NPR poświęca cały rozdział swej książki 'l. Nie znaczy to wcale, że autor wykorzystał wszystkie inne dostępne źródła, a są nimi przede wszystkim ocalałe z pożogi wojennej i zniszczeń powojennych czasopis¬ma, choć często trudno dostępne lub zdekompletowane, mogące jednak dostarczyć wielu informacji z działalności lokalnych organizacji chrześcijańsko-demokratycz-nych, a nawet władz naczelnych. Wykorzystanie wszystkich dostępnych źródeł, między innymi archiwalnych, byk) jednak ponad siły, możliwości i zamiary autora. Objętość pracy planowana na 25-30 arkuszy i tak znacznie się zwiększyła. Dlatego autor traktuje swą pracę jako przetarcie drogi dla innych, którzy zechcą się zająć historią ruchu chrześcijańsko-demokratycznego. Książka została ukończona w lu¬tym 1979 roku, autor jednak starał się uzupełnić literaturę o pozycje, które ukazały się do marca 1982 roku. Struktura opracowania nie opiera się tylko na chronologicznej narracji i opisie wydarzeń według czasowego ich przebiegu, ale także na wyodrębnieniu pewnej sfery określonej działalności i problemów, a to dla większej jasności obrazu. Przy wymienianiu nazwisk osób autor podaje niekiedy krótkie życiorysy, aby Czytelniko¬wi przybliżyć ich sylwetki. Autor wiele zawdzięcza śp. Karolowi Popielowi, z którym przeprowadzał wielo¬godzinne rozmowy i wywiady w czasie kilkakrotnego pobytu w Rzymie w latach 1972—1975. Dziękuje też Konradowi Sieniewiczowi oraz Stanisławowi Gebhardto-wi za udostępnienie szeregu dokumentów oraz za umożliwienie pobytu w Rzymie, a Jerzemu Kulczyckiemu w Londynie. Wyrazy wdzięczności należą się Polskiemu Związkowi Kawalerów Maltańskich za gościnę w Hospitium w Londynie, Andrzejowi Ciechanowieckiemu oraz Towarzys¬twu Przyjaciół Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Londynie za pomoc umożliwiającą autorowi dwukrotny pobyt w Anglii i korzystanie z archiwum Instytutu im. Generała Władysława Sikorskiego. Autor składa również podziękowania recenzentowi prof. Henrykowi Przybylskie-. mu, którego wiele uwag uwzględnił, a także prof. Czesławowi Strzeszewskiemu, prof. Ryszardowi Benderowi. prof. Janowi Turowskiemu za konsultacje; niektórych problemów. Lublin, 31 marca 19H2 roku Konstanty Tutowski SPIS TREŚCI Wstęp 7 Rozdział I Początki ruihiichrześcijańsko-demokratycznego na ziemiach polskich 13 Przestanki ruchu ehrześcijańsko-demokratycznego '3 Sytuacja społeczno-gospodarcza i polityczna po powstaniu styczniowym 19 Zabórrosyjski ' ' Zabór austriacki 21 Zabór rosyjski 23 Fmigracjapostyezniowa 24 Nowe kierunki polityczne na ziemiach polskich 25 Ruch socjalistyczny ■ 25 Ruchdemokratyczno-narodowy 27 Rozdział II. Ruch chrześcijańsko-demokratyczny w zaborze austriackim 29 Ludowy rucn chrześci-jańsko-społec/ny ks. Stanisława Stojałowskiego 29 Poczi|tkidzialalńośeiksie.dzaStanistawaStojalowskiego(IS75-lS79) 30 Działalność ksiefd/a Sto jaUfwskiego w latach 1880-1890 35 działalność księdza Stojałowskiego w latach I8')l-1895 3l> SuonnictwoChr/.eścijańsko-Ludowe 44 hut eme katolickiej działalności społecznej 62 . Znaczenie, interpretacja i upowszechnienie Rcrum novnrum 63 : Katolickie siowarzyszenia robotnicze 73 Stronnictwo kalolieko-Narodowc. Związek Katolicko-Społeczny 81 Polskie Centrum Ludowe 88 Rozwój chrześcijańskiego ruchu zawodowego. Polski Związek Zawodowy Katolickich Chrześci¬ jańskich Robotników ' 96 Polskie Stronnictwo Chrześcijańsko-Socjalnc. Stowarzyszenie Młodzieży Akademickiej „Polo¬ nia" 103 Narodowy Związek Chrześcijańsko-Ludowy. Polskie Stronnictwo Ludowe ,,Piast" . . 116 Chrześcijańsko-Narodowe Stronnictwo Robotnicze I 19 Rozdział III. Ruch chrzęścijansko-deinokratyczny w zaborze pruskim 123 Działalność społeczna w Wielkopolsce, na Pomorzu, Warmii i Mazurach 123 Katolicki ruch robotniczy w Poznańskiem 127 Związek Katolickich Towarzystw Robotniczych. Stowarzyszenia robotnic 128 Polski Związek Zawodowy. Zjednoczenie zawodowe Polskie 134 Działalność społeczna na Górnym Śląsku 140 Działalność polityczna w zaborze pruskim 144 Ruch ludowy. Niemiecka partia Centrum. Działalność Wojciecha Korfantcgo 145 „Straż". Towarzystwo Demokratyczno-Narodowe. Narodowe Stronnictwo Ludowe 153 Rada narodowa. Narodowe Stronnictwo Robotników 160 Inspiracja ideowo-programowa 162 Rozdział IV. Ruch chrześcijańsko-demokratyczny w zaborze rosyjskim 169 Sytuacja polityczna 169 Inicjatywa polityczna biskupa Edwarda Roppa. Stronnctwo Konstytucyjno-Katolickie 171 Kwestia robotnicza w Królestwie Polskim. Narodowy związek Robotniczy 176 Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich 181 Związek Katolicki 200 Ruchprodowo-filarecki 201 Ruchchrześcijarisko-demokratyczny na „ziemiach zabranych" 212 Chrześcijańska Demokracja na wychodźstwie w Rosji 214 Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji w Królestwie Polskim . 217 inspiracja iefeowo-programowa 223 Rozdział V. Chrześcijańska Demokracja w latach 1918-1926 233 Powstanie Chrześcijańskiej Demokracji jako stronnictwa ogólnopolskiego 233 Narodowy Chrześcijański Klub Robotniczy 238 Chrześcijańsko-Na rodowe Stronnictwo Pracy 241 Stosunek Chrześcijańskiej Demokracji do innych stronnictw 248 ChrześcijańskaDemokracjawokresieSejmuUstawodawczego(ł919-1922) 251 Stan liczebny i personalny Narodowego Chrześcijańskiego Klubu Robotniczego. Wykaz posłów 252 Działalność Narodowego Chrześcijańskiego Klubu Robotniczego 255 Działalnośćorganizacyjna Chrześcijańskiego Stronnictwa Pracy 274 Współdziałanie Chrześcijańskiego Narodowego Stronnictwa Pracy ze stowarzyszeniami chrześcijańsko-społecznymi 281 Chrześcijańska Demokracja od wyborów (1922) do zamachu majowego (1926) 283 Sukces wyborczy Chrześcijańskiego narodowego Stronnictwa Pracy. Wykaz posłów klubu Chrześcijańskiej Demokracji 283 Działalność parlamentarna klubu Chrześcijańskiej Demokracji 293 Działalność organizacyjna Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji 306 Współdziałanie Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji ze stowarzyszeniami chrześcijańsko-społecznymi 320 Rozdział VI. Chrześcijańska Demokracja w latach 1926-1937 323 Zamach majowy Piłsudskiego i stanowisko Chrześcijańskiej Demokracji 323 Działalność parlamentarna i polityczna Chrześcijańskiej Demokracji 328 Działalnośćorganizacyjna Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji 365 Działalność prasowa Chrześcijańskiej Demokracji i współpraca ze stowarzyszeniami chrzęści jań- sko-spotecznymi .■ 390 Rozdział VII. Stronnictwo pracy w okresie okupacji w kraju i na emigracji . . . , 405 Powstanie i początki działalności Stronnictwa Pracy 405 Stronnictwo Pracy na przełomie 1939 i 1940 roku 416 D/ialalność organizacyjna Stronnictwa Pracy na terenie kraju 425 Fuzja Stronnictwa pracy z „Unią" 441 Działalność Stronnictwa Pracy we władzach emigracyjnych oraz Podziemnego Państwa Polskiego. 450 Dorobek ideowo-programowy Stronnictwa Pracy . . . 497 Rozdział VIII. Stronnictwo Pracy w fatach 1945-1946 503 Postanowienia umowy jałtańskiej trzech mocarstw w sprawie Polski 503 Przeszkody w podjęciu działalności przez Stronnictwo Pracy 506 Kierunki i przebieg działalności Komitetu Wykonawczego Zarządu Głównego Stronnictwa Pracy . 514 Tworzenie organizacji terenowych Stronnictwa Pracy 521 Przygotowanie kongresu Stronnictwa Pracy 531 Postawa i taktyka polityczna Stronnictwa Pracy 532 Zawieszenie działalności Stronnictwa Pracy 545 Próby restytucji Stronnictwa Pracy 549 Dalsze losy grupy „Zryw" 550 Aresztowania i procesy działaczy Stronnictwa Pracy 553 Zakończenie 555 Bibliografia ' 558 Wykaz ważniejszych skrótów 569 Indeks nazwisk ' 572 V, Czasopisma „Biuletyn Polityczny" 1927. „Dzwon" ####-####. ..Gazeta Kościelna" 1900-1916. „Glos Narodu" 1893-1939. „Górnoślązak" 1902-1905. „Hasło" 1916, 1922-1926. „Myśl Robotnicza" 1911. „Odnowa" 1946. „Polak" 1905-1910. „Polonia" 1925-1926. 1932. 1939. „Postęp" 1908. „Praca" (Katowice) 1901. „Praca" (Poznań) 1913. „Pracownik Polski" 1906-1939. „Prąd" 1909-1939. „Pszczółka" 1875-1900 („Nowa Pszczółka"). „Przegląd Powszechny" 1895-1939. „Przewodnik Chrześcijańskiej Demokracji" 1922-1923. „Przewodnik Społeczny" 1919-1939. „Ruch Chrzęścijańsko-Społeczny" 1901-1910 (Poznań), 1912 (Warszawa). „Rzeczpospolita" 1926. „Tygodnik Warszawski" 1946-1948, „Wieniec i Pszczółka" 1900-1911. „Wieniec" („Nowy Wieniec") 1875-1900. „Zeszyty Historyczne" (Paryż) nr 1-146. VI. Prasa oraz druki „Unii" i Stronnictwa Pracy z okresu okupacji „Agencja Stop. „Barykada Wolności" 1944. „Glos Warszawy" 1940-1941 (dostępnych kilka numerów) „Kurier Stołeczny" 1944. „Kultura Jutra" 1943-1944. „Naród" 1944. „Reforma" 1942-1944. [Braun], J), Unionizm. Podstawowe zasady doktryny [b.r., b.m,]. [Braun J], Rzeczpospolita ludów, [b.m.] 1942 Deklaracja ideowa Unii, [b.m., b.r.]. Dr K.W. [S. Bukowski], Pójdź z nami. [b.r., b.m.j. [Hoppe J.), Unionizm ~ nadzieja demokracji, [b.r., b.m.]. Inż. Z. [J. Braun], Marksizm, kapitalizm a gospodarka dynamiczna. Warszawa [b.r.]. [Kaczorowski $.], Rozważania programowe. Warszawa 1944. Organizacja «Unionizmu» jako ruchu ideowego, [b.r., bm.]. [Sienkiewicz K.], Rozważania programowe, [b.r., bm.]. Skiba A. [K. Studentowicz], Zagadnienia społeczno-gospodarcze. Warszawa 1942. VII. Kalendarze Kalendarz Wieczny * Wieńca i Pszczółki* 1896, 1897, 1900. Kalendarz Lubelski 1913, 1919. Kalendarz Chrześcijańsko-Spoieczny «Rzeczypospolitej» 1928. Kalendarz Ludowy na rok 1938. Bezpłatny dodatek do „Obrony Ludu", Toruń. WIELKOŚĆ 24x17 CM,MIĘKKA OKŁADKA,LICZY 590 STRON . STAN :OBWOLUTY DB,PRZYBRUDZONY BRZEG 1 TOMU,W 1 TOMIE LEKKIE ZAGIĘCIE NA BOCZNYM MARGINESIE DO 26 STRONY,POZA TYM STAN KSIĄŻEK W ŚRODKU DB/DB+. KOSZT WYSYŁKI WYNOSI 8 ZŁ - PŁATNE PRZELEWEM / KOSZT ZRYCZAŁTOWANY NA TERENIE POLSKI,BEZ WZGLĘDU NA WAGĘ,ROZMIAR I ILOŚĆ KSIĄŻEK - PRZESYŁKA POLECONA PRIORYTETOWA + KOPERTA BĄBELKOWA / / W PRZYPADKU PRZESYŁKI ZAGRANICZNEJ PROSZĘ O KONTAKT W CELU USTALENIA JEJ KOSZTÓW / . WYDAWNICTWO OŚRODEK DOKUMENTACJI I STUDIÓW SPOŁECZNYCH WARSZAWA 1989. INFORMACJE DOTYCZĄCE REALIZACJI AUKCJI,NR KONTA BANKOWEGO ITP.ZNAJDUJĄ SIĘ NA STRONIE "O MNIE" ORAZ DOŁĄCZONE SĄ DO POWIADOMIENIA O WYGRANIU AUKCJI. PRZED ZŁOŻENIEM OFERTY KUPNA PROSZĘ ZAPOZNAĆ SIĘ Z WARUNKAMI SPRZEDAŻY PRZEDSTAWIONYMI NA STRONIE "O MNIE" NIE ODWOŁUJĘ OFERT KUPNA!!! ZOBACZ INNE MOJE AUKCJE ZOBACZ STRONĘ O MNIE ![]() |
Powyższy cytat pochodzi ze strony: http://allegro.pl/item2060261355.html